# Waarom body neutrality beter werkt dan body positivity
De body positivity-beweging werd jarenlang gepresenteerd als het antwoord op toxische schoonheidsstandaarden, als medicijn tegen een laag zelfbeeld en als weg naar zelfacceptatie. Sociale media vulden zich met foto's waarop mensen trots hun lichamen tonen, ongeacht hun vorm of maat, en hashtags als #bodypositivity verzamelden miljarden weergaven. Toch klinkt de afgelopen jaren steeds luider de vraag: is dit genoeg? Of zelfs – is het misschien een beetje te veel gevraagd?
Precies in deze ruimte ontstond een concept dat veel psychologen, voedingsdeskundigen en experts op het gebied van geestelijke gezondheid omschrijven als een fundamentele verschuiving in hoe mensen hun eigen lichaam waarnemen. Lichaamsneutraliteit vereist niet dat je van je lichaam houdt. Het is al genoeg als je ermee ophoudt het te haten.
Probeer onze natuurlijke producten
Wat body positivity beloofde en waar het tegen zijn grenzen aanliep
Om te begrijpen waarom lichaamsneutraliteit steeds meer aandacht krijgt, is het nuttig om eerst te kijken naar wat body positivity oorspronkelijk vertegenwoordigde. De beweging ontstond in de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw in gemeenschappen van dikke vrouwen en vrouwen met een donkere huidskleur, als politiek protest tegen discriminatie. Het was een radicale daad van verzet tegen een systeem dat bepaalde wiens lichaam waardevol was en wiens niet. Pas het afgelopen decennium werd deze beweging een mainstream aangelegenheid, die doordrong in reclamecampagnes van multinationale ondernemingen en op de voorpagina's van modebladen.
En precies daar begon het probleem. Toen grote merken 'zelfacceptatie' als product begonnen te verkopen, verdween de oorspronkelijke politieke dimensie van de beweging. Bovendien bleek de oproep 'houd van je lichaam' voor veel mensen psychologisch onhaalbaar. Stel je voor: iemand die na een ernstig ongeluk herstelt van chronische pijn, of iemand die worstelt met een eetstoornis. Tegen zo iemand zeggen dat ze van hun lichaam moeten houden, kan niet alleen leeg klinken, maar in het slechtste geval ook als nog een reden om te falen. Als het me niet lukt om liefde te voelen voor mijn eigen lichaam, betekent dat dan dat ik ook heb gefaald in zelfacceptatie?
Psycholoog en eetstoornisspecialist Anne Poirier, auteur van het boek The Body Joyful, verwoordde het treffend: "Neutraliteit ten opzichte van het lichaam is als een wapenstilstand. Je hoeft niet van elk centimeter van je lichaam te houden – het is al genoeg om ermee op te houden er oorlog mee te voeren."
Lichaamsneutraliteit: een aanpak die geen liefde belooft, maar vrijheid
Lichaamsneutraliteit als samenhangend concept begon zich rond 2015 duidelijker te vormen, toen lifecoach Anne Poirier het begon te populariseren, en geleidelijk werd het overgenomen door een groot aantal therapeuten en voedingsdeskundigen. Het basisidee is verrassend eenvoudig: je lichaam is niet je grootste prestatie, noch je grootste mislukking. Het is een instrument waarmee je kunt leven.
In plaats van jezelf elke ochtend voor de spiegel te overtuigen dat je mooi bent en dat je van je dijen of je buikje houdt, stelt lichaamsneutraliteit een andere aanpak voor. Verschuif de aandacht van hoe het lichaam eruitziet naar wat het kan. Het kan lopen, ademen, een dierbare omhelzen, voedsel verteren, glimlachen. Het lichaam is geen decoratie – het is een levend organisme met zijn eigen logica en behoeften.
Deze aanpak sluit nauw aan bij wat onderzoek op het gebied van positieve psychologie omschrijft als functionele waardering van het lichaam. Het gaat om het vermogen om het lichaam te zien via zijn functies en capaciteiten, niet via zijn uiterlijk. Studies tonen aan dat mensen die deze kijk omarmen, minder ontevredenheid over hun lichaam vertonen, minder angstgedachten hebben die verband houden met eten en bewegen, en een algeheel hogere kwaliteit van leven ervaren.
Laten we een concreet voorbeeld uit het leven nemen. Jana is een 34-jarige lerares die twee decennia lang verschillende diëten volgde en zich in verschillende fasen van haat jegens haar eigen lichaam bevond. Toen ze voor het eerst kennismaakte met het concept van body positivity, probeerde ze de logica ervan te volgen – elke ochtend schreef ze affirmaties over hoe mooi ze was, ze volgde influencers die haar moesten inspireren tot zelfacceptatie. Het resultaat? Ze voelde zich een oplichter. "Ik zei tegen mezelf dat ik mooi was, maar ik geloofde er geen woord van. Het was alsof ik mezelf voor de gek hield," beschreef ze haar ervaring. Pas toen ze stuitte op lichaamsneutraliteit, veranderde er iets. Ze hield op zichzelf af te vragen of ze van haar lichaam hield, en begon op te merken wat haar lichaam voor haar deed – dat het haar elke dag naar haar werk bracht, dat het haar toestond met kinderen te spelen, dat het haar in staat stelde eten te koken dat ze lekker vond. Deze kleine perspectiefverschuiving veranderde Jana's relatie met haar lichaam niet van de ene op de andere dag, maar opende deuren die daarvoor op slot zaten.
Hoe deze aanpak eruitziet in het dagelijks leven
De overgang van body positivity naar lichaamsneutraliteit betekent niet dat iemand afziet van zelfzorg of stopt met aandacht te besteden aan gezondheid. Integendeel – veel experts wijzen erop dat zorg voor het lichaam die gemotiveerd wordt door respect, duurzamer en gezonder is dan zorg die gemotiveerd wordt door de wens een bepaald uiterlijk te bereiken. Wanneer iemand beweegt omdat beweging hem vreugde of energie brengt, en niet om de zondagse lunch te 'verbranden', heeft diegene een heel andere relatie met bewegen. Wanneer iemand eet omdat het lichaam voeding nodig heeft, en niet omdat hij het 'verdiend' of 'niet verdiend' heeft, is ook zijn relatie met eten anders.
In de praktijk kan dit er op verschillende manieren uitzien. Sommige mensen beginnen bewust negatieve gedachten over hun lichaam op te merken en leren die simpelweg los te laten in plaats van ze te vervangen door positieve gedachten (zoals body positivity leert). "Mijn dijen zijn te dik" – deze gedachte komt op, maar hoeft niet te blijven. Ze hoeft niet vervangen te worden door de gedachte "mijn dijen zijn mooi". Ze mag gewoon weggaan. Anderen beginnen met meer nieuwsgierigheid dan met oordeel te kijken naar bewegen en eten – wat geeft dit eten me? Hoe voel ik me na een wandeling? Welke bewegingsactiviteiten brengen me vreugde?
Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is ook het bewust beperken van invloeden die voortdurend herinneren aan hoe het lichaam eruit zou moeten zien. Onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Body Image toont herhaaldelijk aan dat blootstelling aan geïdealiseerde lichaamsbeelden – of het nu in reclames, modebladen of op sociale media is – rechtstreeks verband houdt met ontevredenheid over het eigen lichaam. Lichaamsneutraliteit omvat daarom ook mediawijsheid en een kritische blik op welke lichaamsbeelden we consumeren en waarom.
Interessant is dat lichaamsneutraliteit ook resoneert met filosofische tradities die ogenschijnlijk ver af staan van de wellnessindustrie. De stoïcijnse filosofie leert bijvoorbeeld dat het wijs is om je te concentreren op wat we in de hand hebben, en te accepteren wat we niet in de hand hebben. De vorm van ons lichaam, de natuurlijke proporties of genetische aanleg zijn grotendeels buiten onze controle. Je daarop te concentreren als maatstaf voor de eigen waarde is dus – in de woorden van de stoïcijnen – energieverspilling op de verkeerde plek.
Lichaamsneutraliteit sluit ook goed aan bij de principes van intuïtief eten, een aanpak die in de jaren negentig werd ontwikkeld door voedingsdeskundigen Evelyn Tribole en Elyse Resch. Intuïtief eten verwerpt diëten en regels als instrumenten voor lichaamsregulatie en leert in plaats daarvan te luisteren naar de natuurlijke signalen van honger en verzadiging. Net als lichaamsneutraliteit werkt het niet met de beoordeling 'goed' en 'slecht' voedsel, maar met de vraag hoe ik me na het eten voel en wat mijn lichaam werkelijk nodig heeft. Meer over deze aanpak is te vinden in bijvoorbeeld het boek Intuitive Eating, dat tegenwoordig wordt beschouwd als een van de basisteksten op het gebied van een gezonde relatie met eten.
Het is vermeldenswaard dat lichaamsneutraliteit niet uitsluitend een vrouwenaangelegenheid is. Hoewel het juist vrouwen zijn die historisch gezien het meest worden blootgesteld aan druk rondom een bepaald lichaamsideaal, worden mannen geconfronteerd met hun eigen vormen van deze druk – of het nu gaat om het ideaal van een gespierd lichaam of om het stigma dat verbonden is aan overgewicht. Volgens gegevens van het National Institute of Mental Health in de Verenigde Staten lijden ook mannen aan eetstoornissen, waarbij hun gevallen significant onderdiagnosticeerd worden, mede omdat het culturele narratief over het lichaamsideaal lang werd gepresenteerd als een puur vrouwelijk probleem.
Juist omdat lichaamsneutraliteit niet gebaseerd is op het ideaal van liefde voor het lichaam – dat voor verschillende mensen op verschillende afstand kan liggen – is het toegankelijk voor een breder spectrum aan mensen. Het vereist niet dat iemand in een uitstekende psychische toestand verkeert om eraan te kunnen deelnemen. Integendeel – het kan de eerste stap zijn op een weg die nog moet leiden naar een betere geestelijke gezondheid.
De wereld van de gezonde levensstijl verandert. Duurzaamheid – of het nu gaat om de context van het milieu of de eigen gezondheid – wordt een sleutelwoord. En net zoals mensen zich steeds meer realiseren dat klimaatverandering geen perfectie vereist, maar bewuste dagelijkse beslissingen, geldt hetzelfde voor de relatie met het eigen lichaam. Je hoeft er niet van te houden. Het is al genoeg om ermee op te houden er oorlog mee te voeren – en het te beginnen respecteren als een partner met wie je je hele leven deelt.
