Plogging oftewel hoe je kunt hardlopen en de natuur opruimen
Stel je voor dat je op je gebruikelijke ochtendloop gaat en thuiskomt met niet alleen een dosis endorfine, maar ook met een tas vol afval dat je onderweg hebt opgeraapt. Dat is precies waar plogging over gaat – een sportieve trend die de afgelopen jaren parken, bossen en stadsstraten over de hele wereld verovert. Het gaat daarbij niet om een offer of een extra belasting. Integendeel, veel enthousiastelingen beweren dat deze combinatie hen het gevoel geeft dat hun beweging een betekenis heeft die verder reikt dan de eigen conditie.
Het woord plogging ontstond uit de combinatie van de Zweedse uitdrukking plocka upp (oprapen) en het Engelse jogging. Het idee ontstond in Zweden rond 2016, toen Erik Ahlström begon met het oprapen van afval tijdens zijn hardlooptochten door Stockholm. Het idee verspreidde zich snel via sociale media en tegenwoordig heeft plogging communities op alle continenten. Volgens schattingen deden er voor 2020 meer dan twee miljoen mensen in meer dan honderd landen ter wereld mee aan verschillende plogging-evenementen. Niet verwonderlijk – het is een activiteit die geen speciaal materiaal of toegangsgeld vereist, en toch een dubbel voordeel biedt.
Probeer onze natuurlijke producten
Waarom plogging meer is dan een modegril
Sceptici zouden kunnen beweren dat het een andere ecologische trend is die snel komt en weer gaat. Maar plogging bestaat al bijna een decennium en de populariteit groeit eerder dan dat ze afneemt. De reden is eenvoudig: het werkt op meerdere niveaus tegelijk.
Vanuit het oogpunt van lichamelijke activiteit is plogging verrassend veeleisender dan het lijkt. Herhaalde vooroverbuigingen, squats en tempowisselingen bij het oprapen van afval spreken spieren aan die bij klassiek gelijkmatig hardlopen buiten beschouwing blijven. Het afwisselen van hardlopen met snelle bewegingen naar de grond is eigenlijk een vorm van functionele training die het hele lichaam traint. Studies en fitnessexperts bevestigen dat een uur plogging ongeveer 50 calorieën meer verbrandt dan even lang joggen zonder oprapen. Dat is geen verwaarloosbaar getal, als je bedenkt dat de sportieve activiteit ook nog eens een ecologisch voordeel oplevert.
Vanuit het oogpunt van mentale gezondheid speelt de zogenaamde purpose-driven exercise een rol – dat wil zeggen beweging met een bewust doel. Psychologen wijzen er al lang op dat activiteiten met een prosociaal of ecologisch karakter de algehele tevredenheid en het gevoel van zinvolheid verhogen. Met andere woorden, wanneer iemand weet dat zijn ochtendloop bijdraagt aan een schonere omgeving, is de motivatie gemakkelijker vol te houden dan bij beweging "alleen voor jezelf".
En dan is er nog het sociale aspect. Plogging-groepen ontstaan organisch – in parken, op sociale media, via apps zoals Meetup of Strava. Mensen komen samen, delen routes, strijden om de hoeveelheid opgeraapt afval, fotograferen onverwachte vondsten. Er ontstaan vriendschappen en gemeenschappen die een gemeenschappelijke noemer hebben in de zorg voor de plek waar ze wonen.
Zoals de Zweedse oprichter van de beweging Erik Ahlström ooit zei: "We willen mensen niet vertellen wat ze moeten doen. We willen alleen laten zien dat een kleine actie een grote impact kan hebben."
Hoe kies je een plogging-route en waar moet je op voorbereid zijn
Een van de grootste voordelen van plogging is de toegankelijkheid – iedereen kan een route praktisch overal samenstellen. Toch zijn er plaatsen waar het zinvol is om te beginnen, en tips die de eerste ervaring aanzienlijk aangenamer kunnen maken.
Ideale plogging-routes lopen daar waar afval daadwerkelijk voorkomt. Dat klinkt niet erg romantisch, maar het is de waarheid. Parken aan de rand van steden, fietspaden langs rivieren, bospaden in de buurt van woonwijken of oevers van vijvers en stuwmeren – dit zijn plaatsen waar afval zich ophoopt en waar het oprapen ervan het meeste zin heeft. In goed onderhouden stadscentra of op goed bewaakte toeristische paden is de situatie daarentegen vaak beter.
Een goed praktijkvoorbeeld is Praag, waar de plogging-community regelmatig routes langs de Moldau schoonmaakt, in Divoká Šárka of in de omgeving van het Prokopské údolí. Vergelijkbare groepen bestaan in Brno, Ostrava of Olomouc. Als iemand niet meteen bij een georganiseerde groep wil aansluiten, volstaat het om een kaart te openen, een route van 5 tot 10 kilometer te kiezen en op pad te gaan.
Wat betreft uitrusting is het niet ingewikkeld:
- Handschoenen – dunne rubber- of werkhandschoenen, beschermen tegen direct contact met afval
- Een zak of tas – bij voorkeur een recyclebaar of herbruikbaar zakje
- Een tang of grijper – maakt het oprapen makkelijker zonder diep te hoeven bukken, vooral handig voor mensen met rugproblemen
- Geschikt schoeisel – klassieke hardloopschoenen met goede grip, want plogging leidt vaak ook naar onverhard terrein
De vraag die elke beginner te binnen schiet: wat doe je met het afval na afloop van de route? Het eenvoudigste is het opgeraapte afval naar de dichtstbijzijnde prullenbak of container te brengen. Bij grotere evenementen regelen organisatoren van tevoren met de lokale overheid het ophalen of het uitlenen van containers. Veel gemeenten verwelkomen en ondersteunen actief een dergelijke samenwerking.
Bij het plannen van een route is het ook de moeite waard om online bronnen te gebruiken. Het platform Litterati maakt het bijvoorbeeld mogelijk om opgeraapt afval te fotograferen en geolocatief te markeren, waardoor een wereldwijde database van vervuiling ontstaat. Op vergelijkbare wijze werkt het Tsjechische initiatief Ukliďme Česko, dat plaatsen met afval in kaart brengt en vrijwilligersacties door het hele land coördineert. Beide platforms kunnen dienen als een uitstekend startpunt voor het kiezen van een route en voor deelname aan een bredere community.
Plogging heeft ook een seizoensgebonden logica. Lente en herfst zijn vanuit het oogpunt van afvalinzameling het productiefst – na de winter verschijnt op weiden en in struiken alles wat de sneeuw had verborgen, en voor de winter is het weer een goed moment om de natuur voor te bereiden op de koude maanden. Zomer-plogging langs waterpartijen heeft zijn eigen karakter, omdat in de omgeving van vijvers en stuwmeren afval van picknicks en zomerevenementen zich ophoopt. Winter-plogging is weliswaar minder populair, maar des te intensiever qua lichamelijke inspanning – sneeuwomstandigheden en glad terrein voegen een nieuwe dimensie toe aan de activiteit.
Voor degenen die nog een stap verder willen gaan, bestaat de mogelijkheid om plogging te combineren met andere outdooractiviteiten. Plogging op de fiets – soms plogcycling genoemd – werkt op hetzelfde principe, maar in een sneller tempo en over langere routes. Plogging tijdens het wandelen, dat wil zeggen afval oprapen in een rustiger looptempo, is dan weer toegankelijk voor gezinnen met kinderen of voor oudere mensen die hardlopen in combinatie met bukken niet zouden aankunnen. Kinderen nemen deze activiteit overigens verrassend enthousiast op – voor hen is het een avontuurlijk spel met een duidelijk resultaat dat ze met eigen ogen kunnen zien.
Een interessant voorbeeld komt uit Japan, waar een vergelijkbare traditie bestaat die soji heet – het schoonmaken van de openbare ruimte als blijk van respect voor de gemeenschap. Japanners maken regelmatig de omgeving van hun huizen, scholen en werkplekken schoon, zonder enige externe druk. Plogging is in dit opzicht niets nieuws – het is eigenlijk een moderne, sportieve vorm van een oeroud idee, namelijk dat zorg voor de gemeenschappelijke ruimte een natuurlijk onderdeel is van het leven in een samenleving.
De community rondom plogging ondersteunt ook op een natuurlijke manier een bredere interesse in een duurzame levensstijl. Mensen die regelmatig afval oprapen, beginnen meer aandacht te besteden aan wat ze eigenlijk oprapen. Plastic flessen, sigarettenpeuken, verpakkingsmateriaal van fastfood – statistieken laten keer op keer zien dat dit de meest voorkomende soorten afval in de natuur zijn. Dit dagelijkse contact met de gevolgen van consumentengedrag leidt er bij veel ploggers toe dat ze hun eigen koopgewoonten heroverwegen, ecologische alternatieven gaan gebruiken of zich gaan interesseren voor de zero waste aanpak in de huishouding. Plogging is dus niet alleen een lichamelijke activiteit – het is ook een manier om een diepere band met het milieu te ontwikkelen.
Het is daarbij niet nodig om een ecologisch activist te zijn of overzicht te hebben van alle duurzaamheidscertificaten. Het volstaat om handschoenen en een zakje mee te nemen en naar buiten te gaan. Elk opgeraapt stukje afval is een concreet, tastbaar resultaat dat niet in twijfel getrokken of over het hoofd gezien kan worden. En juist deze eenvoud en directheid is misschien wel de grootste kracht van de hele beweging – in een tijd waarin ecologische thema's vaak verloren gaan in abstracte cijfers en verre rampen, biedt plogging iets heel anders: een onmiddellijke, zichtbare en vreugdevolle manier om bij te dragen aan verandering, precies daar waar iemand woont en beweegt.
Volgende weekend, als je nadenkt over welke route je gaat lopen, is het misschien de moeite waard om een extra zakje mee te nemen. Het resultaat zie je nog voordat je thuiskomt.
