Jídla die niemand fotografeert maar iedereen ze houdt
Er bestaat een bijzondere paradox in de moderne tijd. Sociale media staan vol met zorgvuldig gestylede foto's van avocadotoasts, kleurrijke acai bowls en perfect gelaagde smoothieglazen. Toch zijn de antwoorden verrassend gelijkaardig wanneer iemand vraagt wat je eet als je moe, blij, verdrietig of gewoon hongerig bent. Pasta met ketchup. Gebakken ei. Restjes van gisteren opgewarmd in de pan. Brood met boter. Gerechten die niemand op Instagram fotografeert, maar die iedereen liefheeft op een manier die moeilijk te verklaren is.
Deze gerechten hebben geen esthetiek. Ze hebben geen verhaal dat geschikt is voor marketing. Ze passen niet in een welnesstrend of in het visuele vocabulaire van een gezonde levensstijl. En toch zijn het juist deze gerechten die steeds terugkeren – op het bord, in het geheugen, als troost. Is dat toeval, of vertellen deze 'onfotografeerbare' gerechten ons iets belangrijks over wat we eigenlijk van eten verwachten?
Probeer onze natuurlijke producten
Waarom we niet fotograferen wat we werkelijk eten
Het fenomeen van voedselfotografie heeft in het afgelopen decennium een explosieve groei doorgemaakt. Volgens gegevens van Sprout Social behoren foto's van eten al lange tijd tot de meest gedeelde soorten content op platforms als Instagram en Pinterest. Maar er bestaat een diepe kloof tussen wat mensen delen en wat ze werkelijk eten. We delen aspiratie. We eten realiteit.
De realiteit ziet er anders uit. Ze ziet eruit als een pot vol linzensoep die de hele middag staat te koken en het hele appartement laat geuren. Als een boterham gedoopt in de saus die overbleef na het braden. Als aardappelpuree met boter, zo dik dat de lepel er rechtop in staat. Deze gerechten zijn oprecht. Ze vereisen geen voorbereiding, belichting of filter. Juist daarom zijn ze zo moeilijk te fotograferen – en juist daarom zijn ze zo diep menselijk.
Psychologen spreken over zogenaamd comfort food als voedsel dat verbonden is met emotioneel geheugen, veiligheid en een gevoel van thuis. Onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Psychological Science toonde aan dat het eten van zogenaamd comfort food herinneringen aan sociale verbondenheid activeert en het gevoel van eenzaamheid vermindert. Met andere woorden – deze gerechten gaan niet alleen over smaak. Ze gaan over wie we zijn en waar we vandaan komen.
Neem een voorbeeld uit het dagelijks leven. Jana, een dertigjarige grafisch ontwerper uit Brno, geeft toe dat haar favoriete gerecht pasta met boter en geraspte kaas is. "Ik weet dat het klinkt als kindereten. Maar als ik gestrest of ziek ben, wil ik niets anders. Ik verbind het met mijn oma, die het voor me kookte toen ik klein was." Geen foto, geen recept op een blog. Alleen stille, betrouwbare troost in een kom.
Bescheiden gerechten met een rijke geschiedenis
Achter veel 'onfotografeerbare' gerechten schuilt een rijke culturele en historische laag waar weinig mensen over spreken. Aardappelsoep werd niet uitgevonden als bijgerecht bij een feestelijk middagmaal – het ontstond in tijden van schaarste als een manier om een gezin te voeden van het weinige dat voorhanden was. Brood met reuzel, tegenwoordig ironisch genoeg opnieuw populair in sommige gastropubs, was eeuwenlang een basisgerecht van de arbeidersklasse. Bonensoep, linzen op zuur, gebakken eieren met ui – dit zijn allemaal gerechten die de geschiedenis van het dagelijks leven in zich dragen.
Deze gerechten hebben eeuwen overleefd niet omdat ze modieus waren, maar omdat ze werken. Ze zijn voedzaam, betaalbaar, snel en vullend. Het zijn recepten die mondeling van generatie op generatie worden doorgegeven, aangepast aan wat er toevallig in de voorraadkast stond. Juist hun veranderlijkheid en aanpassingsvermogen maakt ze tot iets levends – in tegenstelling tot de perfect gestandaardiseerde recepten uit kookprogramma's.
Antropoloog Claude Lévi-Strauss betoogde in zijn werk over cultuur en voedsel dat de manier waarop mensen voedsel bereiden en consumeren hun culturele identiteit weerspiegelt dieper dan veel andere aspecten van het dagelijks leven. Als dat waar is, dan is onze liefde voor de eenvoudigste gerechten geen zwakte of gebrek aan smaak – het is een uitdrukking van wie we zijn.
Bouillon van botten die de hele nacht trekt. Een schnitzel die in de pan bakt en die je vanuit de andere kamer hoort sissen. Knoedels met zuurkool die de hele keuken laten geuren. Deze gerechten zijn niet minderwaardig. Ze zijn authentiek. En authenticiteit – of het nu in eten, mode of levensstijl is – heeft een waarde die geen enkel filter kan vervangen.
Soms wordt er gezegd dat het beste eten datgene is dat met liefde wordt bereid. Maar misschien zou het nauwkeuriger zijn te zeggen: het beste eten is datgene wat we bereiden zonder nadenken, omdat we het uit ons hoofd kennen, omdat iemand van wie we houden het ons heeft geleerd, en omdat het ons nooit heeft teleurgesteld.
Eenvoudige gerechten en hun plaats in een duurzame levensstijl
Er is nog een dimensie die in verband met deze gerechten minder vaak wordt besproken. Gerechten die niemand fotografeert, zijn heel vaak ook gerechten die duurzaam, economisch en milieuvriendelijk zijn. Linzen, bonen, kool, aardappelen, eieren – dit zijn ingrediënten met een lage ecologische voetafdruk, lokaal verkrijgbaar, seizoensgebonden en voor een betaalbare prijs.
Terwijl de superfood-industrie afhankelijk is van de import van chiazaadjes uit Zuid-Amerika of gojibessen uit China, kan de soep van oma toe met een wortel uit de tuin, peterselie uit het bed en een bot van de slager om de hoek. Dat is geen stap achteruit – dat is een stap in de goede richting. De organisatie FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) wijst er al lange tijd op dat de overstap naar lokale, plantaardige en minder bewerkte voedingsmiddelen een van de belangrijkste instrumenten is in de strijd tegen klimaatverandering.
Een duurzame levensstijl betekent niet alleen bamboe tandenborstels kopen of kleding van biologisch katoen dragen. Het betekent ook de relatie met voedsel heroverwegen. Het betekent koken met hele ingrediënten, verspilling minimaliseren, seizoensgebonden en lokaal eten. En juist deze 'onfotografeerbare' gerechten doen dat op een natuurlijke manier, zonder manifesten en zonder hashtags.
Stel je een week voor waarin je alleen kookt wat je echt op Instagram zou zetten. Kleurrijke salades, grain bowls, gebakken zalm met quinoa. Stel je nu een week voor waarin je kookt wat je werkelijk wilt eten. Bouillon van kippenbotten. Zuurkoolsoep. Gebakken aardappelen met ei. Brood met kwark en bieslook. Welke van deze weken was goedkoper? Welke was voedzamer? Welke was minder afhankelijk van de import van exotische ingrediënten?
Het antwoord is duidelijk – en toch zegt iemand het zelden hardop, omdat eenvoud in een tijd waarin alles om presentatie draait, geen bewondering lijkt te verdienen.
En toch schuilt er in die eenvoud een van de grootste wijsheden die eten ons kan bijbrengen. We hebben geen ingewikkelde recepten of dure ingrediënten nodig om goed te eten. We hebben tijd, aandacht en de bereidheid nodig om terug te keren naar de basis. Naar ingrediënten die een echte smaak hebben. Naar technieken die werken. Naar gerechten die ons werkelijk verzadigen – niet alleen fysiek, maar ook emotioneel.
Tot de gerechten die veel meer erkenning verdienen dan we ze geven, behoren bijvoorbeeld:
- linzen op zuur – vol eiwitten, vezels en smaak, klaar in minder dan een halfuur
- aardappelsoep – lokaal, seizoensgebonden en verwarmend in elk seizoen
- gebakken ei met ui – snel, vullend en verbonden met onvervalste alledaagsheid
- brood met reuzel of boter en zout – minimalistisch, maar bevredigend op een manier die verrast
- kool gestoofd met karwij – probiotisch, goedkoop en een perfecte bijlage bij van alles
- boekweit of gierst als pap – vergeten granen die langzaam terugkeren in de keuken
Deze gerechten hebben geen pr-bureau. Ze hebben geen influencer die ze promoot. En toch kent iedereen ze en keert iedereen er naar terug.
Misschien is het tijd om er een beetje minder verlegen over te zijn. Te stoppen met ze te verontschuldigen met de zin "het is maar iets simpels" of "het stelt niet veel voor". Want eenvoudige gerechten zijn geen vervanging voor iets beters – ze zijn op zichzelf beter. Ze zijn oprecht, voedzaam, betaalbaar en dragen een cultureel geheugen in zich dat elk gastronomische trend overstijgt.
De wereld verandert snel. Voedseltrends komen en gaan nog sneller. Avocadotoast was tien jaar geleden een noviteit, vandaag is het een cliché. Wie weet wat er over nog eens tien jaar zal zijn. Maar linzen op zuur zullen er altijd zijn. Aardappelsoep zal er altijd zijn. En mensen zullen die eten – stil, met plezier, zonder te fotograferen – net zoals hun ouders, grootouders en overgrootouders dat voor hen deden.
Dat is een soort continuïteit die geen enkele trend kan bieden. En dat is misschien de beste reden waarom deze gerechten onze aandacht, ons respect en – ja – ook een beetje trots verdienen. De volgende keer dat je een kom pasta met boter eet of een boterham doopt in soep, hoef je het niet te fotograferen. Maar je hoeft het zeker niet te verontschuldigen.
